انتخاب زبان:  
    

    زمين شناسي

رشته زمين شناسي، رشته اي است دانشگاهي كه در زمينه پيرايش زمين، وضعيت زمين در فضا، تاريخ زمين شناسي، شكل و ابعاد زمين، مشخصات فيزيكي و شيميايي زمين و مواد تشكيل دهنده آن، بررسي عواملی كه در شكل زمين دخيل هستند و... مطالعه و بررسي مي كند.

ايجاد رشته زمين شناسي، مجموعه اي از اهداف را در نظر دارد كه در نگاهي كلي به اهداف كاربردي و كلي تقسيم مي شود. هدف مهم اين رشته، شناخت كلي سياره زمين، به عنوان سياره زندگي انسان و اهداف كاربردي شناخت خاصيت شيميايي و فيزيكي سنگهاي سازنده زمين و شناخت خواص خواستگاههاي زمين است.

اهداف ياد شده داراي اهميت زيادي است، چون انسان را در كشف منابع زيرزميني و استفاده استراتژيك، همچون حاملهاي انرژي و موادي همچون طلا و نقره و نيز سنگهاي ساختماني ياري مي كند. آشنايي خاصيتهاي فيزيكي مواد درون زمين در شناسايي زلزله و وقوع آن مؤثر است و آشنايي خاصيتهاي شيميايي سنگها به شناسايي و استحصار مواد استراتژيكي موجود در مواد پرارزش، كمك مي نمايد. سرانجام آشنايي با سنگهاي موجود در پوسته زمين و خواص فيزيكي آنها در زمينه هاي مهمي همچون سدسازي داراي اهميت است.

زمين شناسي در حال حاضر جايگاه ويژه اي را در بين رشته ها، پيدا كرده است و كاملاً تخصصي شده است و اقتصاد بيشتر كشورها به زمين شناسي بستگي دارد. مخصوصاً در ايران، مثلاً در زمينه نفت كه بيشتر موادي كه از نفت گرفته مي شود و از زمين گرفته مي شود، مربوط به زمين شناسي است.

زمين شناسي نقش بسيار مهمي در محيط زيست دارد، مثلاً شناخت زمينهايي كه بتوان در آن خانه سازي و شهرسازي كرد و شناخت مكانهايي كه احتمال خطر ويراني در اثر زلزله را دارد.

در زمينه شغلي، زمين شناسي با زمين و خاك سروكار دارد و اشخاص، در تمام فصول سال، مشغول به مطالعه و بررسي هستند. ماهيت زمين شناسي در دانشگاههاي مختلف، فرق مي كند. نوع استفاده از علم زمين شناسي در دانشگاهها فرق مي كند، با توجه به وسعت زمين و فراگيري علم زمين شناسي، زمين شناسي شايد پر شاخه ترين و پر تخصص ترين رشته باشد.

دروس رشته زمين شناسي داراي 133 واحد است كه دانشجويان با گذراندن دروس عمومي و پايه از قبيل رياضي عمومي 2و1 و فيزيك 2و1 و شيمي عمومي به فراگيري دروس اول و تخصصي مي پردازند.

برخي از اين دروس شامل موارد زير است:
زمين شناسي فيزيكي كه به بررسي خصوصيات كلي زمين مي پردازد.
زمين شناسي تاريخي كه به مطالعه تاريخچه پيدايش كره زمين مي پردازد.
بلورشناسي هندسي و بلورشناسي نوري كه شناخت ويژگيهاي هندسي و مشخصات نوري بلورها را مورد توجه قرار مي دهد.
كاني شناسي كه به بررسي كانيها يعني اجزاي تشكيل دهنده سنگها مي پردازد.
سنگ شناسي رسوبي و آذري و دگرگوني كه در مورد تشكيل انواع سنگها بحث مي كند.
زمين شناسي ايران كه به بررسي ويژگيهاي زمين ايران مي پردازد.
زمين شناسي نفت كه به بررسي در نحوه ايجاد نفت به بحث مي پردازد.

زمين شناسي به تمام معارفها و شناختهايي گفته مي شود كه در مورد نحوه تشكيل زمين و چگونگي استفاده از منابع خدادادي زمين به ما راههايي را نشان مي دهد. اگرچه تاريخچه زمين، سابقه ای بسيار طولاني دارد، ولي بدون شك زمين شناسي علمي كمتر از 2 قرن سابقه دارد، امروزه زمين شناسي در تمام شئون زمين، مثل كشاورزي، صنايع گوناگون و... نقش اساسي دارد.
زمين شناسي نه تنها ديدگاههاي اقتصادي بلكه سابقه تاريخي زمينها را نشان مي دهد، به طوريكه در تاريخ سياستهاي كشورها نقش داشته است. اگر ديده مي شود كشورهاي استعماري به هند و آفريقا سفر مي كردند، به خاطر استفاده و به دست آوردن مايحتاج خودشان از منابع آنها بوده است. بنابراين زمين شناسي در مسائل اقتصادي كشورها نقش دارد و ما مي توانيم براي استفاده از منابع مهم كشورمان و استفاده درست از آن، از علم زمين شناسي استفاده كنيم.

از نظر روحي، دانشجويان مي بايست، متعادل باشند و از نظر جسمي مي بايست كامل باشند، چون بايد مطالب را در روي زمين ياد بگيرد و مطالعه كنند. رشته زمين شناسي به دلايل نوع گرايشها، مجموعه اي متنوع را براي دانشجويان اين رشته، به همراه دارد كه مهمترين آنها از اين قرار است:
در مقطع كارشناسي دبيري دبيرستان، در دروس زمين شناسي.
كارشناس در سازمان زمين شناسي و اكتشافات معدني.
فعاليتها در آزمايشگاههاي مربوط به بخش خصوصي.
در مقطع كارشناسي ارشد: فعاليت در سازمان زمين شناسي و اكتشافات معدني.
فعاليت در شركت ملي نفت.
فعاليت در مؤسسه ژئوفيزيك و وزارت مسكن.
فعاليت در مؤسسه زمين شناسي و زلزله.
فعاليت در وزارت كشاورزي و وزارت راه و ترابري.
همچنين امكان كار در مراكز خريد و فروش جواهر به عنوان كارشناس سنگهاي قيمتي براي فارغ التحصيلان اين رشته امكان پذير است.

 

  

ريشه لغوي
زمين شناسي يا ژئولوژي (Geology) از لغت يوناني Geo به معني "زمين" و Logos به معني "علم" يا "منطق" گرفته شده است. به عبارت ديگر زمين شناسي علم مطالعه زمين می‌باشد.

ديد کلي
زمين شناسي علمي است که درباره پيدايش زمين ، تشکيلات ، ساختمان و مواد تشکيل دهنده زمين ، کوهها ، دشت‌ها و اقيانوس و همچنين تاريخ پيدايش جانداران و تسلسل وقايع فيزيکي در زمين و بالاخره تحولاتي که در زمين صورت گرفته و می‌گيرد بحث می‌نمايد. زمين شناسي در نيم قرن اخير در جهان و در ربع قرن حاضر در ايران گسترش فراواني يافت. بسياري از نظريات سابق دگرگون شد و زمين شناس در بررسي سياره پرارزش خود به آگاهيهاي نوين دست يافت که پايه علوم زمين جديد را فراهم ساخت چون مانند همه رشته‌هاي تجربي کار زمين شناسي بر اساس مشاهده و تغيير است لذا هر قدر امکان مشاهده مستقيم و غير مستقيم ما ، از راه‌هاي ژئوفيزيک ، ژئوشيمي ، ماهواره‌ها و الکترونيک افزايش يابد، طبعا آگاهی‌هاي ما هم از جهان و از گذشته کره زمين عميق‌تر می‌گردد.

تاريخچه ، سير تحولي و رشد
·
مدارک و اسناد حاکي از آن است که حدود 4500 سال قبل از ميلاد ، انسان موفق به استخراج مس شد، حدود 2800 سال پيش از ميلاد آلياژ مفرغ بوسيله ايرانيان شناخته شد. در سالهاي 1600 تا 1300 پيش از ميلاد استفاده از آهن معمول گرديد. قديمی‌ترين نقشه زمين شناسي در 2000 سال قبل از ميلاد مربوط به معادن زمرد و طلا در مصر باقي مانده است.
اينکه اولين مطالعات علمي زمين شناسي از چه زماني آغاز شده به درستي مشخص نيست، شايد اولين نوشته در مورد اين علم به وسيله ارسطو (332-348) سال قبل از ميلاد) در کتاب "السما و العالم" به رشته تحرير در آمده باشد، که در آن از تغييرات وارد بر زمين و آثار جوي ذکر به ميان آمده است. بعد از جنگ جهاني دوم (1945-1939) با پيشرفت علوم و تکنولوژي و در نتيجه احتياج به مواد اوليه اهميت علم زمين شناسي بيش از پيش آشکار شد. براي جستتجوي معادن فلزي و مخصوصا نفت ، زمين شناسان را بر آن داشت که دست به يک سري مطالعات جديد در زمينه ساختمانهاي تحت الارضي زده و مطالب جديد کشف نمايند.
در اوايل قرن بيستم با پيشنهادات وگنر ، نظر زمين شناسان به فرضيه اشتقاق قاره ها معطوف شد. در سالهاي اخير با مطالعات و توجهات بيشتر به نظريه‌هاي گسترش کف اقيانوس و تکتونيک صفحه‌اي توسط دانشمنداني همچون مس و مورگان و با استفاده از پيشرفته‌ايي که در ساير علوم حاصل گرديده زمين شناسي وارد مرحله جديدي از علوم شده است.

تعريف علم زمين شناسي
زمين شناسي دانش سياره زمين است ودرباره منشا مواد و اشکال موجود بر آن صحبت می‌کند. گذشته اين سياره وفرايندهايي که برروي آن رخ داده يا درحال رخ دادن است و بر اشکال آن تاثير دارد بررسي شود. براي حصول نتيجه از اين مباحث در زمين شناسي بايد اثر فشارهاي مختلف مورد اثر بر زمين وهمچنين شيمي موادي که اين سياره از آن تشکيل شده واثر موجودات زمين در آن از جنبه‌هاي مختلف مورد بحث قرار گيرد. اطلاعات اوليه در مورد خود کره زمين نظير پيدايش زمين عمر آن و وضعيت آن در فضا واز اين قبيل ازطريق مطالعه ساير اجرام سماوي بدست می‌ايد و گاها از اين طريق با مطالعه وضع فعلي ساير اجرام شبيه زمين به طرز پيدايش رخدادها وتغييرات در گذشته زمين پي می‌برند.
تمام مطلعاتي که در مسير شناخت زمين صورت می‌گيرد و علومي که در اين مسير پا گرفته و می‌گيرند در نهايت در خدمت جامعه بشري قرار می‌گيرد‌. در اين علوم چگونگي استخراج واستفاده از مواد موجود در زمين و محيطهاي زيستي پايدار در زمان پيدايش اين مواد مورد بررسي قرار می‌گيرد و در علومي ديگر از خطرات ناشي از نيروهائي در حال حرکت و پوياي موجود در زمين که ممکن است رفاه يا هستي انسانها را با خطر نيستي مواجه سازد آگاه می‌سازد. چون مواد موجود در زمين و ساختمانهاي طبيعي موجود در آن از ابتداي تاريخ بشريت مورد استفاده انسانها بوده است می‌توان گفت اين علم از قديميترين علومي است که انسانها نا خودآگاه به آن پرداخته‌اند ودر طي قرون رفته رفته اين علم و شاخه‌هاي متنوع آن مدون و طبقه بندي شدند و رشته‌هاي فرعي وتخصصي با قوانين تعريف شده را به وجود آورده‌اند که هريک بخشي از دانش زمين شناسي را تشکيل می‌دهند.
زمين شناسي علمي است که به طور کلي در باره زمين صحبت می‌کند. اين تعريف را بايد کامل‌تر کرد. زيرا موضوع علوم ديگري نيز مثل هيات و نجوم و ... درباره زمين صحبت می‌کنند. ولي مقصود از زمين شناسي ، شناسايي و مطالعه تئوری‌هاي پيدايش زمين و مواد تشکيل دهنده آن ، بررسي عواملي که در وضعيت آن تاثير دارند. و بالاخره مطالعه و شناسائي مواد ارزشمند زمين و نحوه استفاده از آنهاست. زمين شناسي علم قديمي و داراي سابقه طولاني است. و بشر همواره در مورد زمين کنجکاو بوده است. حوادثي مانند زلزله ، طوفان ، سيل ، گردباد و ... انسان را همواره در مورد زمين نگران مي کرده. علم زمين شناسي ، يعني آنچه که امروزه به علم جداگانه داراي رشته‌هاي متنوعي است که بيش از دو سه قرن سابقه ندارد. و مانند ساير رشته‌هاي علوم تحقيقات مداوم دانشمندان متعددي اين علم را به پايه امروزي رسانده است.

نقش زمين شناسي در زندگي
زمين شناسي علم قديمي و سابقه‌داري است. اصولا بشر اوليه ، هميشه در مورد زمين کنجکاو بوده است. اين کنجکاوي را می‌توان معلول دو علت اساسي دانست. اول اينکه بشر و ساير موجودات زنده ، هستي خود را مرهون زمين بوده و هميشه غذاي خود را از آن بدست می‌آورده‌اند و بدين ترتيب مجبور بوده‌اند که دائما در مورد آن مطالعه کنند تا بتوانند غذاي مناسب و حدالامکان متنوعي براي خود به دست آورند. نکته دومي که بشر را در مورد زمين نگران می‌کرده است، وقوع حوادث ناگواري مانند زلزله ، آتشفشان ، طوفان ، سيل و نظاير آن بوده که هميشه خسارات مالي و جاني زيادي را سبب می‌شده است و بشر به ناچار همواره در صدد بوده است که علل اين حوادث را دريابد تا بتواند حتي المقدور از وقوع آن جلوگيري و يا حداقل آن را پيش بيني کند.

ارتباط زمين شناسي با ساير علوم
همانند ساير علوم ، زمين شناسي نيز نمی‌تواند بدون کمک ديگر رشته‌هاي علمي ، موجوديت خود را حفظ کند. مهمترين رشته‌هاي علمي که زمين شناسي بر مبناي آنها استوار است فيزيک ، شيمي ، مکانيک ، بيولوژي و نجوم‌اند

 

 

نام كاربري:
    
رمز عبور:
    
هنوز در سايت عضو نشده‌ايد؟
جستجوي كاملتر